Onderweg kijken
Meelopen klinkt eenvoudig. Je bent erbij, kijkt mee, stelt af en toe een vraag en probeert zo min mogelijk in de weg te staan. Juist daardoor wordt zichtbaar wat in interviews of vergaderingen vaak buiten beeld blijft.
Soms vertelt het dagelijkse werk meer dan een goed voorbereid gesprek ooit kan doen.
Wanneer je meeloopt, zie je hoe afspraken werkelijk landen. Je ziet waar mensen elkaar vinden, waar overdrachten stroef worden, waar informele oplossingen ontstaan en waar iedereen weet dat iets niet werkt, maar niemand er naar handelt of woorden voor heeft.
Een gesprek geeft je de versie die mensen klaar hebben liggen. Begrijpelijk, want in een interview wil iedereen bewust of onbewust iets delen dat klopt. Meelopen geeft je de versie die niet is opgepoetst: de aarzeling, de work-around, het moment waarop iemand iets anders doet dan hij zegt te doen.
Kijken zonder te snel te duiden
De verleiding is groot om snel te interpreteren. Dit is in essentie een persoonlijk leiderschapsvraagstuk. Durf je jouw waarneming met terughoudendheid te benaderen? Wat gebeurt hier feitelijk? Kan ik mijn eigen spanning verduren er iets van te moeten vinden? Met die open blik kun je elke vorm van gedrag gaan zien als een oplossing voor een probleem. Welk probleem er al dan niet bewust ervaren wordt door de betreffende bepaalt de dynamiek die vervolgens ontstaat.
Snel duiden voelt echter prettig, want het geeft grip. Maar een vroege conclusie sluit een systeem analyse uit. Je ziet daarna vooral nog bevestiging van wat je al dacht. Daarom is het de moeite waard om het oordeel even uit te stellen, ook als dat ongemakkelijk is.
InIn organisaties ontstaan veel patronen niet in beleid, maar in de kleine herhalingen van de dag. Een overleg dat altijd uitloopt. Een besluit dat steeds terugkomt. Een manager die alles opvangt. Een team dat professioneel blijft, maar niet meer echt nieuwsgierig is naar elkaar.
Wie snel interpreteert, krijgt antwoorden. Wie oordeel weet uit te stellen, ziet mogelijk het hele systeem ontvouwen.
Wat meelopen zichtbaar maakt
Na een tijd meelopen vallen vaak drie dingen op. Het eerste is waar de echte besluiten vallen, en dat is zelden in de vergadering die daarvoor bedoeld is. Het tweede is wie het systeem draaiende houdt zonder dat het ergens staat opgeschreven. Het derde is welke vraag iedereen omzeilt.
Die drie samen vertellen meer over het functioneren van een organisatie dan een organogram of een functiehuis. Ze laten zien hoe het werk werkelijk loopt, en waar de formele en informele structuur elkaar effectief of juist ineffectief beïnvloeden.
Van observatie naar interventie
Meelopen is geen doel op zich. Het is een manier om preciezer te begrijpen waar een interventie werkelijk nodig is. Soms blijkt de oplossing kleiner dan gedacht. Soms blijkt het vraagstuk juist groter, omdat het niet bij een team of een proces hoort.
Het verschil zit in waar je begint. Wie start bij een aanname, bouwt een oplossing op drijfzand. Wie start bij wat hij heeft gezien, kan een interventie kiezen die past bij de werkelijke situatie, niet bij de situatie zoals die zou moeten zijn.
De waarde zit in het verschil tussen horen wat mensen zeggen en zien wat het werk van hen vraagt. Daar ontstaat vaak het eerste echte inzicht.
Pas daarna wordt duidelijk welke beweging logisch is. Niet vanuit een model, maar vanuit de werkelijkheid van de organisatie zelf.
